Maak werk van sterk sociaal werk

17 maart 2026 - Actualiteit

Op Wereld Sociaal Werkdag vieren we elk jaar de inzet van sociaal werkers die dagelijks strijden voor sociale rechtvaardigheid en mensenrechten. Tegelijkertijd vragen we dringend aandacht voor beleidsmaatregelen die hun werk ondermijnen en kwetsbare groepen in de kou laten staan. Sociaal werk is een collectieve verantwoordelijkheid.

17 maart 2026 is het Wereld Sociaal Werkdag, de feestdag van het sociaal werk. Het Platform Sterk Sociaal Werkt pakt die dag uit met diverse events. Verschillende partners uit het werkveld, onderwijs en de Vlaamse overheid dragen dit platform. Inspiratiebron voor dit platform is de internationale definitie van sociaal werk, waarin principes van sociale rechtvaardigheid, mensenrechten, collectieve sociale verantwoordelijkheid en respect voor vormen van diversiteit centraal staan.

Principes die ons als muziek in de oren klinken. Dagelijks werken sociaal werkers zich uit de naad om die principes in de praktijk waar te maken. Sociaal werkers kunnen dit onder meer kunnen doen dankzij financiering van de Vlaamse overheid, gebaseerd op de decreten Armoede, Opbouwwerk, Welzijnswerk, … Dat verdient zeker een groot feest.

Dan is het jammer dat die Vlaamse en andere overheden elders steken laten vallen. Nochtans staat er niet voor niets in de definitie dat sociaal werk een collectieve en sociale verantwoordelijkheid is. Dat lijken de overheden te vergeten. Sociaal werkers garanderen een ijzersterke praktijk. Dikwijls is dat sociaal werk het labo geweest voor innovatieve oplossingen, maar het is aan de overheid om de wettelijke verankering te realiseren. We zien eerder het omgekeerde gebeuren.

Zo moet wie in aanmerking komt voor een sociale woning binnenkort voldoen aan strengere voorwaarden. Dit in een context waar er al meer mensen op de wachtlijst staan dan er sociale woningen zijn. Het verplichte taalniveau, de inschrijving bij de VDAB was al verplicht. Nu moeten sociale huurders ook verplicht actief op zoek naar werk. Wie onvoldoende aantoont werk te zoeken, zal een hogere huur moeten betalen.

En werk vinden is allesbehalve evident. Door de beperking van de werkloosheidsduur verliezen 57400 werkzoekenden in Vlaanderen hun uitkering. Bij 16023 schat de VDAB zelf in dat tewerkstelling niet mogelijk is, ook niet in de sociale economie. 9900 zijn gelabeld als niet toeleidbaar naar de arbeidsmarkt. Tegelijk voert Vlaanderen een verstrengd controle- en sanctiebeleid in. Activeren betekent voor de Vlaamse overheid niet meer begeleiden maar sanctioneren. Ze bespaart daarenboven nog eens fors op de VDAB.

Geschrapte en gesanctioneerde werkzoekenden kloppen vandaag aan de deur van het OCMW. Een mooi cadeau voor de sociaal werkers in het OCMW, waar 9 op de 10 voor de beperking van de werkloosheidsduur al aangaf geen tijd voor intensieve begeleiding te hebben. Minister Bossuyt, bevoegd voor de OCMW’s, zet in haar beleid in op verdere stigmatisering van leefloongerechtigden. Sociaal werkers in het OCMW geven aan dat bureaucratisering en managementdenken ervoor zorgen dat zij zich constant administratief moeten verantwoorden. Daardoor blijft er steeds minder tijd over om aan begeleiding te doen. Dit op het moment dat we 50 jaar OCMW’s vieren. Bij hun oprichting in 1976 kwam het recht op een menswaardig bestaan in de plaats van de liefdadigheid. Sociaal werk kreeg een emancipatorische missie. Wil Minister Bossuyt de klok terug draaien?

En dan hebben we het nog niet gehad over het feit dat minister Van Bossuyt het mogelijk maakte om het recht op materiële hulp voor asielzoekers te beperken of helemaal in te trekken als ze eerder al asiel kregen in een ander EU-land. Het Grondwettelijk Hof schorste deze maatregel, wat ze naast zich neerlegde.

Sterke sociaal werkers staan klaar om mensen en groepen te ondersteunen en te versterken. Maar wat zeg je hen als betaalbare woningen onvindbaar zijn? Jobs al evenmin. Uitkeringen zijn te laag en aan voorwaarden gebonden, en asielzoekers zijn al niet meer zeker van materiële hulp. Daar kunnen sociaal werkers alleen geen antwoord op bieden. In de internationale definitie lezen we immers terecht het principe dat sociaal werk een collectieve verantwoordelijkheid is.

Daarom vragen wij:

We vragen om werk te maken van voldoende middelen voor het personeel. Er zijn nu middelen nodig om de werkdruk te verminderen en de arbeidsomstandigheden te verbeteren.
De federale regering moet meer middelen voorzien voor de OCMW’s zodat de werkdruk daar kan dalen. Sociaal werkers moeten de autonomie krijgen om hun rol als begeleider en ondersteuner op te nemen. We willen dat het OCMW haar wettelijke opdracht kan realiseren: garant staan voor een warme samenleving die mechanismen van ongelijkheid en armoede bestrijdt.
Mensenrechten zijn geen gunst die aan voorwaarden verbonden mogen zijn. We pleiten voor een systeem van sociale bescherming dat bedoeld is om mensen te ondersteunen en vooruit te helpen richting een degelijke opleiding, een werkbare job en een betaalbare woning.

Evert Persoon, BBTK
Gert Vlasselaer, ACOD
Miranda Ulens, Vlaams ABVV