Crisis in de Scheikunde? Wat zeggen de cijfers?
Bedrijfsresultaten onder de loep
Wat betreft de analyse van de rentabiliteit, is er via Afin-A een breed gamma aan indicatoren beschikbaar. Voor deze studie hebben we ervoor gekozen om te beginnen met de bedrijfsresultaten. Die geeft het verschil weer tussen de inkomende en uitgaande geldstromen die voortvloeien uit de kernactiviteiten van de sector.
Wat zegt deze indicator over de basischemie?
Bron: Afin-A.
De bedrijfsresultaten zitten duidelijk in de lift t.o.v. 2023 en bereiken 2 miljard euro in 2024. Om de uitzonderlijke resultaten voor 2021 en 2022 te duiden, moeten we rekening houden met de impact van de covid-19-periode op de prijzen (hoge inflatie).
En in de farmaceutische industrie?
Bron: Afin-A.
Tussen 2018 en 2024 zijn de bedrijfsresultaten van de farmaceutische industrie in België vermenigvuldigd met 2,6. En in 2024 bereikt deze indicator een absoluut hoogtepunt voor de sector, maar liefst 7,5 miljard euro.
Wat met de nettowinst?
Vervolgens vergelijken we de nettowinst van het boekjaar (die alle inkomende en uitgaande geldstromen omvat) met het dividend, (deel van de winst dat aan de aandeelhouders wordt uitgekeerd). Dat geeft enerzijds inzicht in de globale rentabiliteit van de bedrijven in deze sectoren en anderzijds in het aandeel dat naar de aandeelhouders vloeit.
Hoe evolueren deze indicatoren in de basischemie?
In de periode 2022-2024 zijn de dividenden hoger dan de winsten die worden gegenereerd door de activiteiten van de sector: 23 miljard euro uitgekeerd aan aandeelhouders tegenover 19 miljard euro nettowinst! Met andere woorden, de uitgekeerde bedragen aan de aandeelhouders liggen hoger dan wat de activiteiten zelf opleveren.
En in de farmaceutische industrie?
De nettowinst van het boekjaar is in 2024 met 10,65 % gestegen ten opzichte van het voorgaande jaar en met 60,8% ten opzichte van 2022. Over dezelfde periode, zijn de dividenden respectievelijk met 217,2% en met 130,7% toegenomen. In 2024 lag het bedrag dat aan aandeelhouders werd uitgekeerd 21,7% hoger dan de nettowinst.
Het staat buiten kijf dat de activiteiten van Belgische bedrijven in de basischemie en de farmaceutische industrie rendabel zijn. In tegenstelling tot wat de werkgevers van de sector beweren. In hun communicatie en via politieke kanalen serveren zij het crisisverhaal, waarbij de boodschap hoort dat er nergens geld voor is. In realiteit genereren zij echter winsten die opnieuw aansluiten bij het niveau van vóór de covid-19-periode (voor de basischemie) en zelfs nieuwe pieken bereiken (in de farmaceutische industrie).
Daarnaast moet de kapitaalvlucht worden benadrukt: de riante dividenden, resultaat van het werk van de werknemers in onze bedrijven, vormen enorme sommen die niet worden geïnvesteerd in de toekomst van onze werkgelegenheid. Dat geld zou beter besteed worden aan de verbetering van de arbeidsomstandigheden (lonen, arbeidsduurvermindering, ...) en aan de noodzakelijke investeringen om onze industrie te bestendigen en milieuvriendelijker te maken.
Het loonaandeel
Gelet op de recente onderhandelingen op sectorvlak en binnen de bedrijven vullen we deze analyse aan met een ratio met betrekking tot de lonen. Terwijl de uitbetaling aan aandeelhouders de vorm aanneemt van dividenden, gebeurt die van werknemers hoofdzakelijk via lonen. Ook daarover zijn er een aantal vaststellingen te maken.
In de basischemie bedraagt het aandeel van de lonen in de productiekosten 13,7 % in 2024 (tegenover 60,8% voor leveringen en goederen). In de farmaceutische industrie bedraagt het aandeel van de lonen 5,5% in 2024 (tegenover 7,2% in 2018).
Deze verhoudingen tonen duidelijk aan dat lonen niet de belangrijkste kostenpost zijn voor bedrijven in de onderzochte sectoren en dat de evolutie ervan (via indexering en loonsverhogingen) niet heeft geleid tot een “ontsporing” die de rentabiliteit schaadt. Integendeel, die rentabiliteit maakt het objectief mogelijk om aanzienlijke marges vrij te maken om het dagelijkse leven van werknemers te verbeteren.
Tot slot, op het moment dat deze gegevens worden verzameld en deze analyse wordt opgesteld, gaan er jobs verloren of staan ze onder druk in deze sectoren. Is dat het gevolg van een gebrek aan rentabiliteit of ligt het aan een gebrek aan investeringen? Is dit het resultaat van een verlies aan concurrentievermogen of van kapitaalvlucht via dividenden? In het licht van het voorgaande spreekt het antwoord voor zich.