Energiecrisis: Vlaanderen moet dringend in actie schieten

Economen die waarschuwen voor de negatieve effecten van steunmaatregelen en stellen dat gezinnen voldoende beschermd zijn door de index, missen een deel van het plaatje.

Niet alle gezinnen, maar ook niet alle bedrijven zijn even kwetsbaar, maar waar die kwetsbaarheid er wel is, kan de impact zware gevolgen hebben. En bovendien mag ook de potentiële impact op de vraagzijde van onze economie, via de koopkracht, niet zomaar weggewuifd worden.

Gerichte steunmaatregelen moeten dus nu in stelling worden gebracht als Vlaanderen op een verstandige manier burgers en bedrijven wil helpen om boven water te blijven.

Een boekhoudersmentaliteit en de mantra dat er nergens geld voor is, kunnen we daarbij missen als kiespijn. 'Vorige maand nog kon Vlaanderen op een drafje 135 miljoen vrijmaken voor een Vlaams defensieplan. Wel, er staan misschien geen tanks voor onze deur, maar een energiefactuur die diepe sociale wonden kan slaan,  wél', stelt Miranda Ulens.

We stellen daarom drie pijlers voor om tot een plan op Vlaams niveau te komen, dat uiteraard complementair moet zijn met wat er op federaal niveau aan maatregelen moet genomen worden:

1. Voorzie een energieprovisie in de begroting om snel gerichte steun aan gezinnen te voorzien om zo schokken in de energieprijzen tijdelijk op te vangen. Desnoods moet daartoe de ambitie van een begrotingsevenwicht tijdelijk worden losgelaten. Grijp ook rechtstreeks in op de elektriciteitsfactuur. Het voorstel van Minister Hans Bonte om 200 miljoen euro aan groenestroomcertificaten uit de energiefactuur te halen is daartoe een goede eerste stap, maar dit zal niet volstaan als de impact van de crisis echt voelbaar wordt.
2. Maak werk van een gedifferentieerde aanpak om bedrijven te ondersteunen en vermijd hier al te generieke maatregelen. De sociale partners wezen er in 2021 al op dat zowel de energiemix, de kostenstructuur als de draagkracht van ondernemingen sterk verschilt en het risico groot is dat er onnodig steun wordt uitgedeeld. Ook in de energiesector zijn er trouwens winnaars en verliezers. En vergeet daarbij tenslotte niet de social profit sector (ziekenhuizen, ouderenzorg, jeugdzorg, gehandicaptenzorg, geestelijke gezondheidszorg), die stijgende kosten niet kan verhalen op werkingsbudgetten en toelagen omdat deze onvoldoende geïndexeerd worden.
3. Elektrificatie en een verdere boost voor renovatie en energiezuinige woningen zijn de oplossing op lange termijn, maar we dreigen daarbij grote groepen burgers achter te laten. Het Vlaams regeerakkoord voorziet een boost voor collectieve renovatieprojecten én het onderzoeken van systemen van prefinanciering. Die maatregelen kunnen ervoor zorgen dat ook huurders, die vaak geen impact hebben op de energiezuinigheid van hun woning, en gezinnen met te weinig middelen om zelf maatregelen te treffen toch ondersteund kunnen worden in de energietransitie. Maar waar blijven deze maatregelen? Het is nu tijd om alles in stelling te brengen.