Het ABVV en Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen

Bedrijven moeten niet enkel oog hebben voor hun winstcijfers, maar ook voor mens, milieu en maatschappij. Dat is kort samengevat waar MVO om draait.

Daarmee weet u dus alles en niets. Dus vroegen we aan Caroline Copers, algemeen secretaris van het Vlaams ABVV, ons meer te vertellen.

Wat heeft de vakbond met MVO te maken? Is ondernemen niet de zaak van ondernemers?

Caroline: Spreken over MVO betekent dat men meent dat ondernemingen geen geïsoleerd leven leiden, maar deel uitmaken van de samenleving, en daarom ook een maatschappelijke verantwoordelijkheid hebben.

In feite is deze discussie niet nieuw voor ons. Gedurende haar lange geschiedenis heeft de arbeidersbeweging zich voortdurend ingezet om de exclusieve winstlogica van de bedrijven in te dijken en een meer democratische en maatschappelijk verantwoordelijke bedrijfsvoering af te dwingen. Wij zijn dus altijd al bezig geweest met MVO avant la lettre.

Is MVO niet in de eerste plaats een patronale strategie om het imago van de bedrijven op te poetsen?

Caroline: Ongetwijfeld is dat zo voor een aantal bedrijven. Om die reden bestaat er ook binnen de vakbond nogal wat argwaan tegenover MVO. Dat is begrijpelijk omdat van MVO op de werkvloer vaak niet veel te merken is.

Maar we moeten het kind ook niet met het badwater weggooien. MVO is geen einddoel, het is een middel om te evolueren naar een economie die niet alleen om winstbejag draait. En als daar een breed draagvlak voor kan groeien, vinden we dat als vakbond een goede zaak.

Daarom moeten we MVO ook syndicaal kleuren en de positieve elementen die erin aanwezig zijn versterken. Voor ons moet een evenwichtige economische ontwikkeling gericht zijn op de behoeften van mensen - zonder de ecosystemen te ontwrichten - en op de bestrijding van sociale ongelijkheid. Als MVO kan bijdragen tot duurzame ontwikkeling zodat ook de toekomstige generaties in hun behoeften kunnen blijven voorzien, is dat alleszins positief.

Volgens een enquête van het Verbond van Belgische Ondernemingen (VBO) vindt 9 op de 10 bedrijfsleiders dat ondernemen meer is dan winst nastreven en ook aandacht voor mens en milieu behelst. Hoeft zo’n MVO-campagne dan nog?

Caroline: Bij die enquête kunnen toch wel wat vraagtekens geplaatst worden. Ze bewijst vooral dat bedrijfsleiders vandaag MVO invullen zoals het hen zelf goed uitkomt. Mocht je in dezelfde bedrijven diezelfde vragen aan de werknemers voorleggen, zou je tot andere resultaten komen.

We mogen toch niet uit het oog verliezen dat werkgevers maar bewegen tengevolge van de maatschappelijke druk die er op hen gelegd wordt. Vakbonden, consumenten-, milieu- en andere sociale organisaties zetten ondernemingen er toe aan maatschappelijke verantwoordelijkheid op te nemen, maar deze tendens komt door de economische concurrentie ook steeds weer onder druk te staan.

Is het hele MVO-verhaal niet erg vrijblijvend? Bestaat bijvoorbeeld het gevaar niet dat bedrijven zich wat MVO-labels aanmeten en daar breed mee uitpakken, maar terzelfdertijd sociale afspraken aan hun laars lappen of de vakbonden het leven zuur maken?

Caroline: Een bedrijf dat het wettelijke kader niet respecteert of onderhandelde akkoorden negeert, handelt voor ons per definitie niet maatschappelijk verantwoord.

Maar MVO gaat verder dan wat wettelijk vereist is. MVO is een vrijwillig engagement, maar het is niet vrijblijvend. Er moeten zichtbare resultaten zijn, die in alle openheid worden gecommuniceerd. Ook de overheid kan MVO stimuleren door overheidssteun voor te behouden voor maatschappelijk verantwoorde ondernemingen. Dat kan het draagvlak en de geloofwaardigheid van MVO enkel maar ten goede komen.

Aan welke criteria moeten men volgens het ABVV voldoen om een ‘maatschappelijk verantwoorde onderneming’ te zijn?

Caroline: Inspraak, democratie en transparantie zijn minimumvoorwaarden om van een maatschappelijk verantwoorde onderneming te spreken. Een onderneming die zich bijvoorbeeld milieubewust opstelt, maar de sociale dialoog met de werknemers weigert, is geen maatschappelijk verantwoorde onderneming. De dialoog met de werknemers en hun vakbonden, maar ook met consumenten en buren, is cruciaal.

Speelt MVO zich niet vooral boven de hoofden van de werknemers af? Zijn de ABVV-delegees er mee bezig?

Caroline: MVO is een containerbegrip. Maar wanneer je kijkt naar wat het concreet inhoudt, dan zijn we daar als vakbond al zeer lang mee bezig. Milieu, mobiliteit en diversiteit bijvoorbeeld zijn al vele jaren structurele aandachtspunten in onze vakbondswerking.

De laatste jaren is dat wel in een stroomversnelling gekomen en werkten we voor onze delegees instrumenten uit over:

• duurzame mobiliteit
• milieu(vergunningen)
• duurzaam energiegebruik en klimaatbeleid
• diversiteitsbeleid
• de ontwikkeling van talent
• gezinsvriendelijk ondernemen
• schone bedrijfskleren
• MVO in KMO’s en sociale dialoog.

Tot slot een stoute vraag: geeft het ABVV als bedrijf wel zelf het goede voorbeeld? Is het ABVV m.a.w. zélf een maatschappelijk verantwoorde onderneming?

Caroline: Bij ons gaat het over meer dan het fruitsap, de koffie en de wijn - allemaal fairtrade natuurlijk - of om de diversiteit die we in ons personeelsbeleid voeren. Waarin wij ons onderscheiden van andere bedrijfsorganisaties is transparantie en democratie. En op het feit dat wij niet op winst gericht zijn, maar op sociale vooruitgang. Daar is in deze samenleving nog een lange weg in af te leggen, waarin MVO een nuttige rol kan spelen.

• Meer weten: lees hier het volledige MVO-standpunt van het Vlaams ABVV (pdf 131 kb).

* * * 

De MVO-campagne wordt gevoerd door de SERV-partners:
werknemersorganisaties: ABVV, ACV, ACLVB
werkgeversorganisaties: Boerenbond, UNIZO, VCSPO en Voka-VEV
www.maatschappelijkverantwoordondernemen.be

Lees ook

• Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen: geen woorden maar daden (Persberichten - 2007)
• Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen: geen woorden maar daden (Onze mening - Laatste nieuws)