ABVV vraagt hervorming overheidsopdrachten

Minister van overheidsbedrijven Inge Vervotte maakt de overheidsopdrachten eenvoudiger en dus minder duur. Dat is goed maar verre van voldoende. Het ABVV vraagt een echte hervorming van overheidsopdrachten.

Vandaag worden de mogelijkheden van openbare aanbestedingen om een industrieel en innovatief beleid te voeren totaal onderschat. Alleen al in België investeert de overheid jaarlijks 2,1% van het BBP. Dit komt neer op meer dan 6 miljard euro per jaar.

Het overgrote deel van deze investeringen gebeurt via het systeem van openbare aanbestedingen. Deze overheidsinvesteringen hebben dus een grote impact op onze economie, onze werkgelegenheid en meer specifiek op onze industrie.

De beslissing van de NMBS om op basis van de resultaten van de openbare aanbesteding exclusieve onderhandelingen te starten met Siemens voor de levering van de treinstellen voor het Gewestelijk Expresnet bewijst dit ten volle.

Het niet toekennen van de opdracht (ook niet via onderaanneming) zal bij Bombardier Brugge leiden tot een sociaal drama: 800 jobs worden hierdoor bedreigd, de 500 jobs bij de toeleveranciers niet meegerekend.

De wet over de overheidsopdrachten stelt dat de opdracht moet toegekend worden, rekening houdend met de gunningcriteria, aan de voordeligste bieder.

Onder druk van de vakbonden en de NGO’s werd een Europese richtlijn goedgekeurd die toelaat ook sociale en milieucriteria op te nemen in de gunning. Protectionisme is evenwel uitgesloten aangezien er voldoende bedrijven in aanmerking moeten kunnen komen. Bovendien moeten de criteria verband houden met het voorwerp van de opdracht.

Voorbeelden van gunningcriteria zijn:

• de prijs,
• de technische vereisten,
• de esthetische kenmerken,
• het design,
• de ergonomie,
• het welzijn op het werk,
• de uitstoot van fijne stofdeeltjes,
• tewerkstelling van doelgroepwerknemers.

Het zijn net die gunningcriteria en de weging die men eraan toekent die bepalend kunnen zijn wie de opdracht al dan niet krijgt.

Vandaag is vooral het criterium “prijs” bepalend voor de toekenning van de opdrachten. Dit speelt in het nadeel van onze industriële bedrijven waar de loonkost gemiddeld 40% van de kostenstructuur bedraagt. Op prijsconcurrentie alleen, verliezen we al te vaak de strijd, dat is zeker. En die strijd willen we als vakbond zelfs niet voeren.

Door de opname van sociale, ecologische en innovatie criteria worden de bedrijven die wensen mee te dingen naar overheidsinvesteringen gedwongen te evolueren van (loon)kostenconcurrentie naar een kwaliteitsconcurrentie. Iedereen is ervan overtuigd dat onze industrie daar naartoe moet. Waarom dan het instrument van overheidsaankopen niet gebruiken om dit te stimuleren?

Een beleid van overheidsaanbestedingen dat aanstuurt op kwaliteit- in plaats van prijsconcurrentie zal het aankoopbeleid van de overheid duurder maken, dat is zeker.

Om bij ons actueel voorbeeld te blijven: treinstellen die geluidsarm zijn, waarvan de zetels geproduceerd zijn volgens de normen van de internationale arbeidsorganisatie, die ecologisch geverfd zijn en daarbovenop tijdens het productieproces zo weinig mogelijk CO2-uitstoot veroorzaken, zullen duurder zijn.

Via een slimme politiek van overheidsaanbestedingen voert men naast een aankoopbeleid, evenzeer een milieu, sociaal, industrieel, economisch en innovatief beleid. Waarom zouden deze begrotingen zo’n aankooppolitiek niet kunnen meefinancieren ?

In de verwerkende nijverheid zouden er volgens het Planbureau voor de periode 2007-2012 opnieuw 41.000 jobs verloren gaan. Ook wat innovatie betreft slaagt België er nog steeds niet in om 3% van het BBP te besteden aan onderzoek en ontwikkeling.

Onze concurrentieproblemen en gebrek aan innovatie worden tot op vandaag aangepakt via allerlei fiscale lastenverlagingen. De notionele intrestaftrek op federaal niveau, de recente afschaffing van de onroerende voorheffing op outillage en materiaal op het Vlaamse niveau, de federale lastenverlagingen voor wetenschappelijk personeel zijn maar enkele recente voorbeelden.

Deze maatregelen zijn duur en onvoldoende gekoppeld aan engagementen vanuit het bedrijfsleven om een meer kwaliteitsvol innovatief productieproces te voeren. Een juiste subsidiepolitiek en politiek van overheidsaankopen kunnen dit wel.

Het wordt hoog tijd dat alle betrokken politieke niveaus ernstig nadenken over welke rol de overheidsopdrachten moeten spelen in de aanpak van de sociaal-economische uitdagingen die op ons afkomen. Ook op Europees niveau.

Wat baat het om Europese normen op te leggen voor het gebruik van hernieuwbare energiebronnen, de daling van het energiegebruik en de verhoging van het gebruik van biobrandstoffen indien deze doelstellingen zelfs niet meegenomen worden in zo een belangrijk sturend instrument als overheidscontracten?

Contact

• Bart Neyens - Adviseur studiedienst - 02 506 82 25

Lees ook

• Een stimulerend beleid voor innoverende bedrijven (Standpunten - 2008)
• Een stimulerend beleid voor innoverende bedrijven (Onze mening)