Loon

Wat moet ik verstaan onder loon? Hoe wordt mijn loon vastgelegd? Hoe en wanneer wordt mijn loon betaald?


1. Wat maakt deel uit van je loon?

Onder loon valt niet alleen de bezoldiging in geld, maar ook de verschillende voordelen waarop je recht hebt volgens je arbeidsovereenkomst.

Naast de vaste wedde en eventuele commissielonen bestaat je loon ook uit:

  • het enkel en dubbel vakantiegeld voor bedienden (de arbeiders krijgen hun verlof betaald door de Rijksdienst voor Jaarlijkse Vakantie)
  • het loon betaald voor de wettelijke feestdagen
  • het gewaarborgd loon in geval van ziekte of arbeidsongeschiktheid
  • de eindejaarspremie of dertiende maand
  • andere premies (bijvoorbeeld: ploegenpremies, premies voor overwerk of overuren, premies voor vuil, gevaarlijk of ongezond werk, …)
  • voordelen in natura (bijvoorbeeld firmawagens, renteloze of goedkope leningen, ter beschikking stelling van computers, gratis beschikking over een woning, kosteloze verstrekking van verwarming en elektriciteit, …)
  • bijdragen van de werkgever aan een groepsverzekering
  • personeelsvoordelen (cultuur- of vakantiecheques, benzinebons, maaltijdcheques, kerst- en sinterklaasfeesten waarbij eventueel een cadeau gegeven wordt (cash of een cheque), geschenken in het kader van een huwelijk of een geboorte, het gebruik van een bedrijfswagen, …)
  • ook de financiële participatie van werknemers in het kapitaal en de winst van de vennootschappen wordt beschouwd als een personeelsvoordeel. De wet van 22 mei 2001 regelt deze participatie. 
  • opzeggings - en verbrekingsvergoedingen.

Noteer dat op je loonbriefje altijd een bruto- en een nettoloon vermeld wordt:

  • Het brutoloon is je loon zonder enige aftrek voor de belastingen of de sociale zekerheid, maar het is niet wat je werkgever voor jou betaalt. Hij betaalt bovenop het brutoloon ook nog de werkgeversbijdrage voor de sociale zekerheid (en soms ook nog andere extra’s, bijdragen voor allerhande sectorfondsen enz.).
  • Het nettoloon is dan het bedrag dat op je bankrekening terecht komt.

Wil je het juiste verschil kennen tussen je netto- en brutoloon, dan kan je daarvoor gebruik maken van deze bruto-netto calculator.

Let op!
Het is belangrijk dat je het totale bedrag van je loon kent. Dit bedrag heeft immers invloed op de opzeggingstermijn, de opzeggingsvergoeding, het gewaarborgd loon, de werkloosheidsuitkeringen, de vergoedingen voor arbeidsongevallen en beroepsziekten, het deel van het loon dat in beslag kan worden genomen, enz.

2. Hoe wordt het loon vastgelegd?

In principe moet je samen met je werkgever een loon overeenkomen.

Maar je werkgever moet rekening houden met de minimumbarema’s van je sector of met voordeliger barema’s die in je onderneming worden onderhandeld. Deze barema’s houden onder andere rekening met je leeftijd, je anciënniteit, en de functie die je uitoefent. Het bedrag van het salaris staat vermeld in je individuele arbeidsovereenkomst.

Ligt mijn loon voor eens en voor altijd vast?
 Neen. Je loon is gekoppeld aan de evolutie van het gezondheidsindexcijfer. Het gezondheidsindexcijfer meet maandelijks de prijzen van zowat 500 producten en diensten. Door deze koppeling evolueren de lonen mee met de prijzen van de consumptiegoederen met uitzondering van benzine, diesel, alcohol en tabak. Zo behoudt iedereen zijn koopkracht.

Een indexaanpassing bedraagt gemiddeld zo’n 2% per jaar. De wijze waarop deze index in de lonen wordt verrekend, verschilt van sector tot sector.

Bestaat er zoiets als een minimumloon?
Elke werknemer in België heeft op zijn minst recht op een minimumloon. De hoogte van het minimumloon hangt meestal af van je leeftijd en je anciënniteit. Als je deeltijds werkt, worden de minima berekend in verhouding met de uren die je presteert.

Sinds 1 september 2010 gelden de volgende brutobedragen:

  • € 1.415,24 vanaf 21 jaar
  • € 1.452,80 vanaf 21,5 jaar en 6 maanden anciënniteit
  • € 1.469,48 vanaf 22 jaar en 12 maanden anciënniteit

Wie jonger is dan 21 jaar, heeft op zijn minst recht op een bepaald percentage van het minimumloon in functie van zijn leeftijd:

 20 jaar 94 %
 19 jaar 88 %
 18 jaar 82 %
 17 jaar 76 %
 16 jaar en jonger 70 %

De minimumlonen in jouw sector zullen vaak hoger liggen dan dit algemene minimumloon.

3. Hoe wordt mijn loon betaald?

De betaling kan enkel gebeuren

  • via een overschrijving op je bank- of postrekening
  • met een circulaire cheque of een postassignatie
  • indien je werkgever je van hand tot hand uitbetaalt, dan moet je een bewijs van uitbetaling ondertekenen.

Het is de Ondernemingsraad in je onderneming die beslist over de wijze van betaling. Is er geen ondernemingsraad, dan wordt de wijze van betaling overeengekomen tussen werkgever en syndicale afvaardiging. Als deze er ook niet is, dan wordt ze overeengekomen tussen werkgever en de meerderheid van werknemers.

De wet bepaalt verder dat je loon in euro moet uitbetaald worden, tenzij je in een ander land met een andere munt je activiteiten uitoefent.

Mag mijn werkgever mij in natura betalen?
In principe moet je loon in geld betaald worden. De wet staat wel betaling in natura toe wanneer dit gebruikelijk is in de sector of als het wenselijk is door de aard van het beroep. Het kan daarbij uitsluitend gaan over de volgende voordelen:

  • huisvesting
  • gas, elektriciteit, water, verwarming en brandstoffen
  • voeding geleverd door de werkgever en verbruikt op de werkplaats
  • het gebruik van een terrein
  • gerei, werkkledij of materialen voor zover deze niet verplicht aan de werknemer ter beschikking moeten worden gesteld.

De werkgever mag deze betalingswijze echter nooit opdringen. Het gedeelte van het loon dat in natura wordt betaald, moet op het ogenblik van de aanwerving schriftelijk worden vastgelegd. Bovendien mag het niet hoger zijn dan eenvijfde van de totale bezoldiging.

4. Wanneer moet het loon worden betaald?

Arbeiders moeten in principe minimaal twee keer per maand worden uitbetaald.

Voor bedienden is dat ten minste één maal per maand. Hiervan kan enkel via een algemeen bindend verklaarde collectieve arbeidsovereenkomst afgeweken worden.

Je loon moet bovendien ten laatste betaald worden de vierde werkdag na de periode waarvoor het loon is verschuldigd. Ook hier kan per collectieve arbeidsovereenkomst of per arbeidsreglement van afgeweken worden (maximum de zevende werkdag na de periode waarvoor het loon is verschuldigd).

5. Enkele belangrijke loondocumenten

  • De loonbrief bevat
    • de berekening van je loon
    • de afhouding voor RSZ (Rijks Sociale Zekerheid)
    • de bedrijfsvoorheffing (belastingen)

De loonbrief ontvang je bij elke betaling van het loon.

  • De individuele rekening
    • Geeft een overzicht van je loonberekening over heel het voorbije jaar.
    • Alle werkgevers moeten daarbij nog een belastingfiche (281.10) voegen. Dat heb je nodig om je belastingaangifte in te vullen.

De individuele rekening ontvang je eenmaal per jaar.

6. Je loon is beschermd - inhoudingen op het loon

Om misbruik bij de uitbetaling van je loon tegen te gaan en om ervoor te zorgen dat je vrij over je loon kan beschikken, heeft de wetgever al in 1887 maatregelen genomen. Op 12 april 1965 is daar nog een loonbeschermingswet bijgekomen die het tijdstip waarop en de wijze van betalen van het loon regelt en bepaalt wat de werkgever kan of niet kan inhouden op je loon.

Inhoudingen op je loon
Volgens de loonbeschermingswet mag jij als werknemer naar eigen goeddunken beschikken over je loon. De werkgever mag die vrijheid op geen enkele manier beperken. Hij mag bijvoorbeeld geen loon omzetten in maaltijdcheques zonder dat dit voorzien wordt door een collectieve arbeidsovereenkomst of individuele overeenkomst.

De werkgever mag dus niets van het loon afhouden, behalve in de volgende gevallen:

  • inhoudingen voor de belastingen, voor de sociale zekerheid of voor bijkomende voordelen inzake sociale zekerheid: deze bepaling rechtvaardigt dat er inhoudingen op je brutoloon gebeuren zodat het enkel je nettoloon is dat je op je bankrekening krijgt
  • geldboetes die worden opgelegd via het arbeidsreglement: het arbeidsreglement moet melding maken van de disciplinaire sancties in het bedrijf; een mogelijke sanctie is een boete
  • schadevergoedingen die door de werknemer aan de werkgever moeten betaald worden wanneer hij of zij schade aan het bedrijf berokkend heeft bij de uitvoering van zijn arbeidsovereenkomst: bijv. bij het opzettelijk toebrengen van lichamelijk letsel aan de werkgever, bij vrijwillige brandstichting enz.

In elk geval mag het totale bedrag van de inhoudingen in principe niet meer dan eenvijfde van het nettoloon bedragen.

Beslag op mijn loon - overdracht
Indien je schulden hebt, kan de schuldeiser zich rechtstreeks tot je werkgever richten om zijn geld te krijgen. Men spreekt dan over beslag (in dit geval is er een uitspraak van de rechtbank nodig) of overdracht van het loon (je tekent dan zelf de toelating tot overdracht van loon; bijvoorbeeld een contract hypothecaire lening).

Je loon is tegen beslag beschermd. Dit geldt ook voor loonoverdracht. Dit betekent dat je loon niet volledig in beslag of overdragen kan worden (grenzen). Deze grenzen worden echter niet toegepast voor onderhouds- of alimentatiegeld.

Daarnaast kunnen ze ook op sommige sociale zekerheidsuitkeringen worden uitgevoerd: (brug)pensioenen, werkloosheidsuitkeringen, vergoedingen voor arbeidsongevallen of beroepsziekten, vakantiegeld. De kinderbijslag is echter niet vatbaar voor beslag of overdracht. 

7. Gelijk loon voor gelijk(waardig) werk

Vrouwen verdienen gemiddeld (in brutoloon, op maandbasis) zowat een kwart minder dan mannen.

Uiteraard omdat ze vaker deeltijds werken, en meer in uitvoerende jobs, slechter betalende sectoren en bedrijven terechtkomen … maar ook omdat ze niet altijd het loon krijgen waar ze recht op hebben. Ze doen hetzelfde werk, maar krijgen niet hetzelfde loon of hun werk wordt in vergelijking met andere jobs ondergewaardeerd. 

Het principe ‘gelijk loon voor gelijk en gelijkwaardig werk‘ staat nochthans glashelder ingeschreven in de wet van 7 mei 1999 op de gelijke behandeling van mannen en vrouwen en de collectieve arbeidsovereenkomst 25bis. Ook onze grondwet voorziet in het nondiscriminatie-principe.

Klacht indienen
Indien je je benadeeld voelt, kan je steeds een klacht indienen bij de Arbeidsinspectie of een vordering tot herziening van je loon bij de Arbeidsrechtbank aanvragen. Vanaf dat moment mag de werkgever je arbeidsovereenkomst niet verbreken, behalve wanneer hij redenen aanhaalt die niets te maken hebben met je klacht of vordering.

Je kan ook terecht bij het Instituut voor de Gelijkheid van Vrouwen en Mannen. Dat is bevoegd voor alle klachten over geslachtsdiscriminaties, dus ook klachten over (in)directe loondiscriminatie.

Een klacht indienen gebeurt schriftelijk [voorbeeld van een klachtenformulier]:

Instituut voor de Gelijkheid van Vrouwen en Mannen
Ernest Blerotstraat 1 - lokaal 2031
1070 Brussel
Tel. 02 233 41 75
Fax 02 233 40 32
gelijkheid@meta.fgov.be

In geval je al klacht hebt neergelegd bij een andere instantie (vakbond, inspectiediensten), dan zal het Instituut met deze instanties samenwerken. De gegevens die je meedeelt worden vertrouwelijk behandeld en worden nooit zonder je toestemming aan derden doorgegeven.

Lees ook

Zoek op trefwoord

loon